Części zamienne w naprawie: nowe, używane i ich gwarancja

Nowa, używana, a może „tak samo dobra jak oryginał”?

Przed zgodą na naprawę rozróżnij cztery kategorie. Część nowa to wyrób fabrycznie nieużywany. Część oryginalna ma sygnaturę producenta pojazdu i jest sprzedawana w jego opakowaniu. Części typu Q (quality) dystrybutorzy opisują jako „takie same jak oryginalne”, ale taki opis nie potwierdza, że element spełnia wymagania producenta pojazdu. Część używana pochodzi z demontażu innego pojazdu, zwykle z rozbiórki. Różnią się nie tylko ceną, lecz także dokumentacją i podmiotem odpowiedzialnym za ewentualną wadę.

„Takie same jak oryginalne” to często wyłącznie opis handlowy, a nie potwierdzona właściwość. W wyroku z 15 listopada 2022 r. (sygn. III Ca 1368/21) Sąd Okręgowy w Łodzi — III Wydział Cywilny Odwoławczy — odnotował, że z opinii biegłego wynika jedynie, iż części jakości Q są określane przez ich dystrybutorów jako takie same jak oryginalne. Sam opis nie jest więc dowodem, że element spełnia wymagania producenta pojazdu.

Przy zleceniu naprawy ustal, jakiej kategorii część ma zostać użyta — od tego zależą dokumentacja i odpowiedzialność za ewentualną wadę. Jeśli dokumentacja warsztatowa producenta pojazdu wskazuje wymaganą normę lub klasę jakości dla danego elementu, porównaj z nią proponowany zamiennik, zanim zaakceptujesz naprawę.

Serwis poza ASO nie przekreśla gwarancji — pod pewnymi warunkami

Unijne rozporządzenie (tzw. GVO), obowiązujące od 2010 r., nie pozwala producentowi samochodu uzależniać gwarancji od serwisowania wyłącznie w autoryzowanej stacji obsługi. Taką regulację przywoływał motofocus.pl, powołując się na Dziennik Gazetę Prawną. Wojciech Szyszko, szef Kia Motors Poland, przyznał w tej publikacji, że każdy może serwisować samochód poza siecią ASO również w okresie gwarancyjnym, ale pod warunkiem, że przegląd zostanie wykonany prawidłowo i rzetelnie, z użyciem części odpowiedniej jakości.

Publikacja opisywała konkretny spór: właściciel KIA cee'd objętego 7-letnią gwarancją korzystał w jej trakcie z warsztatu niezależnego, a dealer odmówił wykonania naprawy gwarancyjnej innej usterki, powołując się na wcześniejsze naprawy poza siecią ASO. Sprawa miała trafić do polskiego sądu. Wojciech Szyszko nie chciał komentować tej konkretnej sprawy, a Alfred Franke, prezes Stowarzyszenia Producentów i Dystrybutorów Części Motoryzacyjnych, podkreślał znaczenie stosowania części renomowanych producentów.

W praktyce rozstrzyga dokumentacja. Sąd Rejonowy w Żaganiu w wyroku z 21 września 2016 r. (I C 728/15) wskazywał, że właściwości pojazdu zależą m.in. od tego, czy w czasie dotychczasowego użytkowania był odpowiednio serwisowany i czy wymieniano zużyte części. Dlatego zbieraj faktury z numerami części, datami i przebiegiem. Gdy dealer odmawia naprawy gwarancyjnej po serwisie poza ASO, żądaj uzasadnienia na piśmie i wskazania, jaki konkretnie związek ma wcześniejsza naprawa lub użyta w niej część z obecną usterką.

Używane części: kiedy oszczędzają, a kiedy wchodzą bokiem

Montaż części używanej bez wiedzy właściciela to opisywana od lat praktyka. Już 11 kwietnia 2012 r. auto-swiat.pl pisał, że remonty z użyciem części zamiennych lub używanych bywają przeprowadzane bez wiedzy samego ubezpieczonego. W tym samym materiale o wyłudzeniach odszkodowań szacowano, że rocznie z firm ubezpieczeniowych w Polsce wyłudza się ok. 1–1,6 mld zł. Warto więc wiedzieć, co dokładnie trafia do pojazdu i jak rozliczana jest naprawa.

Część używana bywa uzasadniona w starszym pojeździe o niskiej wartości, gdy koszt nowego elementu byłby nieproporcjonalny do wartości auta, oraz gdy danej części nie ma już jako nowej. Nie należy jej stosować w elementach odpowiadających za bezpieczeństwo: układzie hamulcowym, poduszkach powietrznych, układzie kierowniczym i kluczowych elementach zawieszenia. Część z demontażu ma za sobą część swojego życia, więc pytaj o pochodzenie, przebieg pojazdu-dawcy i warunki, na jakich sprzedawca jej udziela (typowo krótka gwarancja rozruchowa).

Zgoda i rozliczenie. Jeśli w kosztorysie ubezpieczyciela wyceniono części nowe, a warsztat zamontował używane, poproś o rozliczenie różnicy i dokument potwierdzający jakość użytego elementu. Bez takiego zapisu nie masz podstaw, by później zakwestionować zakres prac.

Dane dotyczące wyłudzeń odszkodowań w Polsce

• Szacunkowy roczny koszt wyłudzeń odszkodowań — 1–1,6 mld zł

Gwarancja na część to nie to samo co rękojmia za naprawę

Gwarancja jakości jest dobrowolnym zobowiązaniem: udziela jej producent części albo warsztat, a dokument gwarancyjny określa, co obejmuje. Jak wskazywał motofakty.pl (15 marca 2010 r.), w Polsce zasady udzielania gwarancji jakości sprzedanego towaru reguluje kilka przepisów Kodeksu cywilnego oraz ustawy z 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej. Gwarancja działa obok, a nie zamiast, ustawowej odpowiedzialności sprzedawcy za wadę towaru.

To dwie różne drogi reklamacji i dwie różne osoby po drugiej stronie. Za wadliwą część odpowiada ten, kto ją sprzedał: sklep, hurtownia albo warsztat, jeśli to on dostarczył część w ramach naprawy. Za wadliwie wykonaną usługę — zły montaż, błędną diagnozę, dobór nieodpowiedniej części — odpowiada warsztat, z którym podpisałeś zlecenie. W wyroku Sądu Rejonowego w Żaganiu z 21 września 2016 r. (I C 728/15) wśród powołanych przepisów znalazły się art. 556 i nast. Kodeksu cywilnego, czyli przepisy o rękojmi za wady.

Okres ochrony może się wydłużyć, ale na razie na poziomie projektu. UOKiK przygotował projekt zmian, zgodnie z którym konsument, który zamiast wymiany wadliwego produktu wybierze jego naprawę, zyskałby dodatkowy rok ochrony (projekt omawiany m.in. w publikacji adwokata Piotra Banczyka). Do czasu wejścia zmian w życie liczy się to, co masz zapisane w karcie gwarancyjnej części oraz w zleceniu i fakturze za naprawę.

Kluczowe wyroki sądowe dotyczące części zamienianych i gwarancji

• 15 listopada 2022 r. — Sąd Okręgowy w Łodzi – III Ca 1368/21: części Q jako „takie same jak oryginalne” to opis handlowy, nie dowód jakości

Jak nie zostać bez dowodów, gdy część zawiedzie

Przed naprawą poproś o kosztorys z rozbiciem na robociznę, części i materiały oraz o wykaz części z podziałem na nowe, oryginalne, Q i używane, z numerami i producentami. W zleceniu zapisz zgodę albo brak zgody na montaż części używanej — najbezpieczniej z wypisaniem konkretnych pozycji. Jeśli warsztat nie chce podać, jakiej części użyje, wyślij pytanie mailem przed rozpoczęciem prac; brak odpowiedzi to sygnał do zmiany warsztatu.

Po naprawie zbierz komplet dokumentów: fakturę, zlecenie z listą części, kartę gwarancyjną lub oświadczenie gwarancyjne na część, etykiety i opakowania z numerami, protokół odbioru z przebiegiem oraz zdjęcia stanu przed i po naprawie. Przechowuj je co najmniej do końca okresu gwarancji na część i na wykonaną usługę — to one rozstrzygają, czy reklamacja dotyczy wady towaru, czy błędu w naprawie.

Reklamację kieruj do właściwego podmiotu: wada części — do sprzedawcy lub gwaranta, błąd w naprawie — do warsztatu, spór o wysokość odszkodowania — do ubezpieczyciela. Spory trafiają do sądów i rozstrzygane są m.in. na podstawie opinii biegłych oceniających jakość użytych części. W sprawie III Ca 1368/21 (wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z 15 listopada 2022 r., dotyczący powództwa o zapłatę przeciwko ubezpieczycielowi) Sąd Rejonowy w Pabianicach zasądził solidarnie 14 408,43 zł z odsetkami za opóźnienie, a apelacja strony pozwanej objęła część tej kwoty. O wyniku decyduje dokumentacja i opinia biegłego, a nie samo zapewnienie, że część była „tak samo dobra jak oryginał”.