Usługi dla domu
Odbiór prac domowych: co podpisać i jak zgłosić uwagi
Od 1 kwietnia 2024 r. w szkołach podstawowych obowiązują nowe zasady zadawania prac domowych. Rozporządzenie podpisała 22 marca 2024 r. minister edukacji Barbara Nowacka.
Odbiór prac domowych po zmianach: co się zmieniło w podstawówkach
Od 1 kwietnia 2024 r. w szkołach podstawowych obowiązują nowe zasady zadawania prac domowych. Rozporządzenie podpisała 22 marca 2024 r. minister edukacji Barbara Nowacka. Zmiany wniosła nowelizacja rozporządzenia w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych, która dodała par. 12a. W klasach I–III nauczyciel nie zadaje pisemnych i praktyczno-technicznych prac domowych, a w klasach IV–VIII są one nieobowiązkowe i nie ustala się z nich oceny.
W uzasadnieniu projektu ministerstwo wskazywało, że chodzi o odciążenie dzieci i młodzieży z obowiązków szkolnych realizowanych po zakończeniu zajęć oraz o wyrównywanie szans, bo jakość i częstotliwość odrabiania prac domowych w dużym stopniu zależą od możliwości rodziców. Resort zaznaczył, że zmiana nie wpływa na realizację podstawy programowej, może natomiast wymusić zastąpienie oceny z pracy domowej innymi przyjętymi w ocenianiu wewnątrzszkolnymi formami sprawdzania wiadomości i umiejętności. W klasach IV–VIII uczeń, który wykona zadanie, powinien otrzymać informację zwrotną o tym, co zrobił dobrze, a co powinien poprawić.
Przy odbiorze pracy domowej punktem odniesienia nie jest więc stopień, lecz informacja zwrotna oraz przepisy pozwalające sprawdzić, czy dane zadanie w ogóle mogło zostać zadane i ocenione. Przepisy regulują zadawanie prac domowych wyłącznie w dwóch kategoriach: pisemnych i praktyczno-technicznych.
Zmiany w odbiorze prac domowych w klasach I–III i IV–VIII
- Klasy I–III
- Zakaz prac pisemnych i praktyczno-technicznych. Ocena tylko za ćwiczenia motoryki małej.
- Klasy IV–VIII
- Prace domowe nieobowiązkowe, bez oceny. Otrzymanie informacji zwrotnej po wykonaniu.
Podstawowe dane dotyczące prac domowych w szkołach podstawowych
- Data wejścia w życie nowelizacji
- 1 kwietnia 2024 r.
- Minister edukacji, która podpisała rozporządzenie
- Barbara Nowacka
- Kategorie prac domowych dozwolone
- Pisemne i praktyczno-techniczne
- Klasy, w których praca domowa jest obowiązkowa
- Brak – w żadnej klasie nie jest obowiązkowa
Klasy I–III: zakaz prac domowych i wyjątek, który można ocenić
W klasach I–III nauczyciel nie zadaje uczniowi pisemnych prac domowych ani praktyczno-technicznych prac domowych do wykonania w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych. Zakaz obejmuje obie kategorie, nie chodzi więc tylko o zadania do zapisania w zeszycie.
Wyjątek stanowią ćwiczenia usprawniające motorykę małą, czyli – jak wyjaśnia resort edukacji – ćwiczenia polegające na rozwijaniu umiejętności ruchowych dłoni. Tylko takie ćwiczenia nauczyciel może ocenić. Jeśli pojawia się pytanie, czy dane zadanie z klas I–III wolno ocenić, rozstrzygające jest to, czy jego istotą jest usprawnianie ruchowe dłoni, a nie np. utrwalanie treści przedmiotowych.
W klasach I–III ocena może więc dotyczyć wyłącznie ćwiczeń motoryki małej. Przy pozostałych zadaniach nie ma oceny, którą rodzic miałby potwierdzać, bo takich prac nauczyciel nie zadaje.
Klasy IV–VIII: praca domowa nieobowiązkowa, bez oceny, ale z informacją zwrotną
W klasach IV–VIII nauczyciel może zadać uczniowi pisemną lub praktyczno-techniczną pracę domową do wykonania w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych, ale nie jest ona obowiązkowa i nie ustala się z niej oceny. Wykonanie lub niewykonanie pracy domowej nie jest oceniane.
Jeżeli uczeń zdecyduje się pracę wykonać, powinien otrzymać od nauczyciela informację zwrotną o tym, co zrobił dobrze, a co powinien poprawić. To ta informacja, a nie stopień, jest podstawą rozmowy o pracy i ewentualnych uwag.
Ministerstwo nie zgodziło się na ocenianie nieobowiązkowych prac domowych w klasach IV–VIII, choć pojawiały się takie propozycje. Rzeczniczka Praw Dziecka Monika Horna-Cieślak wskazywała, że motywujące byłoby wystawianie ocen od 4 do 6, Związek Nauczycielstwa Polskiego proponował ocenę na wniosek ucznia, a Ogólnopolskie Stowarzyszenie Kadry Kierowniczej Oświaty – możliwość wystawienia oceny, jeśli uczeń zgodzi się na proponowaną przez nauczyciela ocenę. Żadna z tych propozycji nie weszła do przepisów, więc za pracę domową w klasach IV–VIII nie powinno być stopnia.
Argumenty za i przeciw pracom domowym w szkole podstawowej
- ZaUmożliwiają głębsze zrozumienie materiału, rozwijają samodzielność i odpowiedzialność ucznia.
- PrzeciwWzmacniają nierówności społeczne – nie wszystkie rodziny mają możliwość wsparcia dziecka w domu.
Co podpisywać przy odbiorze pracy domowej?
Skoro w klasach IV–VIII nie ustala się oceny z pracy domowej, nie ma stopnia, który rodzic miałby podpisywać. Praca domowa z oceną do potwierdzenia podpisem nie ma tu zastosowania, bo jej wykonanie lub niewykonanie nie jest oceniane.
W klasach I–III sytuacja jest węższa: oceniane mogą być wyłącznie ćwiczenia usprawniające motorykę małą. Jeśli nauczyciel wystawi z nich ocenę, jest to zwykła ocena cząstkowa, a sposób informowania o niej rodziców określają wewnątrzszkolne zasady oceniania zawarte w statucie szkoły.
W pozostałych przypadkach rodzic i uczeń zamiast oceny otrzymują informację zwrotną: co zostało zrobione dobrze, a co wymaga poprawy. To ona, a nie podpis pod stopniem, jest materiałem, do którego wraca się przy późniejszej rozmowie z nauczycielem.
Jak zgłosić uwagi do pracy domowej lub informacji zwrotnej
Podstawą uwag jest informacja zwrotna, nie ocena. Jeśli uczeń nie wie, co ma poprawić, informacja zwrotna nie spełnia wymogu z par. 12a: w klasach IV–VIII powinna wskazywać, co zostało zrobione dobrze, a co wymaga poprawy.
Druga przesłanka do uwag to pytanie, czy zadanie w ogóle mogło zostać zadane i ocenione. W klasach I–III poza ćwiczeniami usprawniającymi motorykę małą nie ma podstaw do zadawania prac pisemnych i praktyczno-technicznych, a w klasach IV–VIII praca może być zadana, ale nie może być obowiązkowa i nie może być z niej ustalana ocena.
Wątpliwości nauczycieli i dyrektorów co do zakresu przepisów były na tyle liczne, że Ministerstwo Edukacji Narodowej odpowiedziało na interpelację poselską, precyzując, które prace domowe można zadawać, a które oceniać. Odpowiedź resortu rozwiewała część tych wątpliwości i potwierdzała, że przepisy dotyczą wyłącznie prac pisemnych oraz praktyczno-technicznych.
Zgłoszenie uwag zaczyna się od osoby, która zadała pracę, czyli od nauczyciela przedmiotu, a przy sprawach szerszych – od wychowawcy. Kolejnym krokiem, gdy szkoła nie reaguje, jest dyrektor. Tryb zgłaszania zastrzeżeń do oceniania i do informacji zwrotnej określają wewnątrzszkolne zasady oceniania, dlatego przed rozmową warto sprawdzić ich treść w statucie szkoły.
Jak zgłosić uwagi do pracy domowej lub informacji zwrotnej
- Krok 1: Skontaktuj się z nauczycielem przedmiotuPodstawowa osoba do zgłoszenia uwag – nauczyciel, który zadał pracę.
- Krok 2: W razie braku reakcji – skieruj się do wychowawcyDla spraw dotyczących ogólnego podejścia do oceniania lub informacji zwrotnej.
- Krok 3: Skonsultuj się z dyrektorem szkołyGdy problemy nie są rozwiązane przez nauczyciela ani wychowawcę.
- Krok 4: Sprawdź wewnątrzszkolne zasady ocenianiaTreści zawarte w statucie szkoły określają tryb zgłaszania zastrzeżeń.
Co nauczyciel może zadać zamiast klasycznej pracy domowej
W klasach IV–VIII nauczyciel nie musi rezygnować z zadań: może zadawać prace pisemne i praktyczno-techniczne, tyle że nieobowiązkowe i nieoceniane. Resort edukacji zaleca przede wszystkim zadania pozwalające zastosować wiedzę w praktyce oraz prace oparte na tworzeniu projektów.
Poradnik Ministerstwa Edukacji Narodowej podaje konkretne przykłady: makietę średniowiecznej architektury, plakat „Co przesłanie zawarte w »Dziadach cz. II« mówi do nas dzisiaj?” na języku polskim w klasie VII, zadanie „Działam na ułamkach dziesiętnych” na matematyce w klasie VI oraz tworzenie słownika do nauki języka angielskiego.
Takie prace odbiera się identycznie jak każdą inną pracę domową w klasach IV–VIII, czyli przez informację zwrotną, a nie ocenę. Wyjątkiem pozostają wyłącznie ćwiczenia usprawniające motorykę małą w klasach I–III, które nauczyciel może ocenić.
Ministerstwo wskazało, że prace domowe mają służyć rozszerzeniu, utrwaleniu i pogłębianiu wiedzy nabytej podczas zajęć edukacyjnych, a wprowadzenie zmian w trakcie roku szkolnego nie wpływa na realizację podstawy programowej.
Przykładowe zadania domowe zamiast klasycznych prac (klasy IV–VIII)
- Makietę średniowiecznej architekturyZadanie z historii lub techniki, wspierające praktyczne zastosowanie wiedzy.
- Plakat: „Co przesłanie zawarte w »Dziadach cz. II« mówi do nas dzisiaj?»Zadanie językowe w klasie VII, promujące analizę literacką i współczesne konteksty.
- Zadanie: „Działam na ułamkach dziesiętnych”Matematyka – praktyczne zastosowanie wiedzy w zadaniach z życia codziennego.
- Tworzenie słownika do nauki języka angielskiegoZadanie językowe wspierające rozszerzanie słownictwa w sposób twórczy.
Bez prac domowych nie znaczy bez nauki
Brak obowiązkowych prac domowych nie oznacza braku nauki w domu. Resort edukacji wprost podkreślił, że nowe przepisy nie znoszą obowiązku uczenia się: nauki czytania w przypadku najmłodszych uczniów, czytania lektur, przyswajania określonych treści i słówek z języków obcych oraz powtarzania materiału omówionego podczas lekcji.
Zmiana dotyczy więc formy i oceniania, a nie celu. W klasach IV–VIII praca domowa staje się zadaniem dobrowolnym, które – jeśli już zostanie wykonane – kończy się informacją zwrotną, nie stopniem.
Rodzic powinien też wiedzieć, że zmiana nie usunęła szkolnego sprawdzania wiedzy. Ministerstwo zaznaczyło, że ocena z pracy domowej może zostać zastąpiona innymi przyjętymi w ocenianiu wewnątrzszkolnymi formami sprawdzania wiadomości i umiejętności. Minister Barbara Nowacka wskazywała z kolei, że dzięki nowym rozwiązaniom uczniowie zyskają więcej czasu m.in. na utrwalanie wiedzy i przygotowanie się do sprawdzianów – część materiału trzeba więc opanować w domu, tyle że bez obowiązkowej pracy domowej do odrobienia.
